Trong bối cảnh xã hội hiện đại đầy biến động, ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn tập trung vào sự nghiệp, những trải nghiệm cá nhân và các hành trình khám phá thế giới hơn là việc lập gia đình. Đây là một thực tế đang diễn ra tại Tây Ban Nha, được phản ánh qua cuộc khảo sát lần thứ XV về các gia đình Tây Ban Nha do tổ chức The Family Watch Foundation thực hiện.Kết quả khảo sát cho thấy việc xây dựng một mái ấm gia đình không còn là ưu tiên hàng đầu của phần lớn người trẻ. Đa số những người trong độ tuổi từ 18 đến 44 cho rằng việc lập gia đình ngày nay khó khăn hơn rất nhiều so với các thế hệ trước. Thậm chí, chưa đến một nửa số người được hỏi tin rằng họ sẽ bắt đầu một gia đình trong vòng năm năm tới.
Đằng sau thực trạng ấy là những lo âu về kinh tế, việc làm và tương lai. Nhiều người đánh giá tình hình kinh tế hiện nay ở Tây Ban Nha ở mức “trung bình” hoặc “khó khăn”. Đặc biệt, giới trẻ và phụ nữ ngày càng tỏ ra quan ngại về các chính sách kinh tế và xã hội của đất nước.
Bà María José Olesti, Giám đốc điều hành Quỹ The Family Watch, nhận định rằng 15 năm theo dõi và khảo sát đã giúp phản ánh rõ nét thực trạng của các gia đình Tây Ban Nha. Một con số đáng suy ngẫm là gần 80% người được hỏi tin rằng việc hình thành một gia đình ngày nay khó khăn hơn nhiều so với trước đây. Đồng thời, hơn một nửa số người tham gia khảo sát cũng cho rằng người cao tuổi đang phải đối mặt với sự phân biệt đối xử chỉ vì tuổi tác của họ.
Gia đình – nền tảng cần được nâng đỡ
Trước những thách đố ấy, phần lớn người trẻ cho rằng cần có những chính sách giúp cân bằng giữa công việc và đời sống gia đình. Trong đó, việc tạo điều kiện để người dân tiếp cận nhà ở với chi phí hợp lý được xem là nhu cầu cấp thiết nhất. Ngoài ra, họ cũng mong muốn có thêm các chính sách hỗ trợ tài chính, trợ giúp các gia đình dễ bị tổn thương và tăng phúc lợi dành cho trẻ em cũng như những người phụ thuộc.
Tuy nhiên, khi được hỏi về những ưu tiên trong năm năm tới, đa số người dân cho biết họ mong muốn được đi du lịch và phát triển sự nghiệp nghề nghiệp. Xu hướng này đặc biệt rõ nét nơi giới trẻ. Đối với nhiều người, việc lập gia đình hiện chưa nằm trong danh sách ưu tiên trước mắt.
Đây không chỉ là một lựa chọn mang tính cá nhân, mà còn phản ánh những thay đổi sâu sắc trong hệ giá trị của xã hội hiện đại.
Trong khi Giáo hội luôn xem gia đình là “Giáo hội tại gia”, là môi trường đầu tiên nuôi dưỡng đức tin và tình yêu thương, thì ngày nay nhiều người trẻ lại cảm thấy hành trình xây dựng gia đình quá nhiều áp lực và bất ổn.
Điện thoại thông minh và những thách đố của thế hệ mới
Khảo sát cũng cho thấy trong khoảng một nửa số gia đình, trẻ em nhỏ tuổi nhất đã sở hữu điện thoại di động. Độ tuổi phổ biến nhất để được cha mẹ trang bị điện thoại là 12 tuổi.
Tuy nhiên, một tín hiệu tích cực là các gia đình ngày càng nhận thức rõ hơn những nguy cơ từ môi trường kỹ thuật số. Nhiều bậc phụ huynh đang cân nhắc trì hoãn việc cho con sử dụng điện thoại thông minh nhằm hạn chế các tác động tiêu cực.
Người trẻ ngày nay cũng ý thức hơn về những rủi ro từ mạng xã hội, đặc biệt là tình trạng bắt nạt trên không gian mạng. Điều đáng chú ý là gia đình được xem như yếu tố quan trọng nhất giúp họ giảm bớt sự lệ thuộc vào mạng xã hội và tìm lại sự cân bằng trong cuộc sống.
Khi tâm hồn bị tổn thương
Một trong những vấn đề đáng lo ngại nhất hiện nay là sức khỏe tâm thần nơi giới trẻ. Theo khảo sát, các nguyên nhân chính dẫn đến sự suy giảm sức khỏe tinh thần bao gồm ảnh hưởng của mạng xã hội (65,3%), nạn bắt nạt học đường (61,5%) và sự thiếu tự tin vào bản thân (52,9%).
Trong khi đó, đối với người trưởng thành, những áp lực lớn nhất lại đến từ khó khăn kinh tế (80,7%) và cảm giác cô đơn (49,1%).
Điều đáng mừng là vấn đề sức khỏe tâm thần ngày càng được xã hội quan tâm và thảo luận cởi mở hơn. Khi đối diện với những khủng hoảng tâm lý, phần lớn người được khảo sát cho biết họ sẽ tìm đến các chuyên gia trước tiên (40,8%), sau đó là người bạn đời (32,2%) và gia đình (16,3%).
Tuy nhiên, khảo sát cũng chỉ ra rằng người trẻ có xu hướng ít tìm đến các chuyên gia hơn so với các thế hệ lớn tuổi. Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết về việc đồng hành, lắng nghe và chăm sóc đời sống tinh thần của người trẻ trong gia đình, nhà trường và cộng đồng đức tin.
Người cao tuổi – những chứng nhân cần được trân trọng
Một thực tế đáng suy nghĩ khác là hơn một nửa số người tham gia khảo sát tin rằng người cao tuổi đang phải chịu sự phân biệt đối xử do tuổi tác. Tỷ lệ này tăng lên gần 63% ở những gia đình có người cao tuổi phụ thuộc.
Khi được hỏi liệu xã hội Tây Ban Nha có đang cổ võ văn hóa chăm sóc người già hay không, có đến 40% cho rằng điều đó chưa được thực hiện đúng mức. Trong số những người còn lại, đa số nhận định rằng dù có sự quan tâm, nhưng vẫn chưa đủ.
Dưới ánh sáng Tin mừng, người cao tuổi không phải là gánh nặng nhưng là kho tàng của ký ức, đức tin và kinh nghiệm sống. Họ là những chứng nhân âm thầm đã góp phần xây dựng gia đình và xã hội qua nhiều thế hệ. Một nền văn minh đích thực không thể phát triển nếu bỏ quên những người già yếu và dễ bị tổn thương.
Thực trạng tại Tây Ban Nha cũng là lời mời gọi mỗi Kitô hữu suy tư về giá trị của gia đình trong thế giới hôm nay. Giữa những áp lực của kinh tế, công nghệ và chủ nghĩa cá nhân, gia đình vẫn là nơi con người được yêu thương vô điều kiện, được chữa lành những tổn thương và được học cách trao ban chính mình. Bảo vệ gia đình, nâng đỡ người trẻ và chăm sóc người cao tuổi không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà còn là một sứ mạng loan báo Tin mừng cần được thực hiện bằng tình yêu và lòng thương xót.
Tác giả: Maria José Atienza (omnesmag.com)