Các bài đọc phụng vụ Chúa nhật XIX Thường Niên, Năm A (1 V 19,9a.11–13a; Rm 9,1–5; Mt 14,22–33) mặc khải cách sâu sắc sự hiện diện của Thiên Chúa giữa những yếu đuối và bất định của con người. Trong sách các Vua quyển thứ nhất, ngôn sứ Êlia gặp gỡ Thiên Chúa không phải trong những biểu hiện hùng vĩ của quyền năng, nhưng trong tiếng gió hiu hiu, dấu chỉ của sự hiện diện gần gũi và thân tình của Ngài. Trong thư gửi tín hữu Rôma, thánh Phaolô bày tỏ nỗi ưu sầu sâu xa đối với Israel, đồng thời khẳng định lòng trung tín bất biến của Thiên Chúa đối với giao ước của Ngài. Trong bài Tin Mừng, Chúa Giêsu đi trên mặt biển, củng cố đức tin còn chao đảo của thánh Phêrô và mặc khải căn tính thần linh của Người. Hợp lại, các bài đọc mời gọi các tín hữu đào sâu niềm tín thác vào sự quan phòng của Thiên Chúa, nhận biết Chúa Kitô là Chúa chiến thắng mọi quyền lực hỗn mang, và kiên vững trong đức tin giữa những phong ba của cuộc đời.
Gặp Gỡ Thiên Chúa trong tiếng gió hiu hiu (1 Vua 19,9a.11-13a)
Ngôn sứ Êlia đến núi Khôrếp sau những ngày tháng đầy sợ hãi, bị bách hại và rơi vào tình trạng kiệt quệ tinh thần. Trong khi tìm kiếm sự hướng dẫn của Thiên Chúa, ông chứng kiến cơn gió bão, động đất và lửa. Tuy nhiên, Đức Chúa không hiện diện trong những hiện tượng thiên nhiên hùng vĩ ấy. Ngài tỏ mình qua “tiếng gió hiu hiu”, một dấu chỉ của sự hiện diện âm thầm nhưng đầy quyền năng.
Cuộc gặp gỡ này cho thấy cách thức Thiên Chúa mặc khải chính mình thường vượt quá những mong đợi của con người. Quyền năng của Thiên Chúa không chỉ được biểu lộ qua các phép lạ hay những biến cố phi thường, nhưng còn qua sự hiện diện kín đáo trong đời sống nội tâm của những ai biết lắng nghe. Kinh nghiệm của Êlia mời gọi các tín hữu biết quý trọng sự thinh lặng và đời sống chiêm niệm, vì chính trong bầu khí ấy con người có thể phân định và đón nhận Lời Chúa. Truyền thống linh đạo Công giáo luôn khẳng định rằng sự thinh lặng nội tâm là điều kiện thuận lợi để con người gặp gỡ Thiên Chúa hằng sống, Đấng biến đổi tâm hồn bằng ân sủng hơn là bằng những biểu hiện bên ngoài.
Lòng trung tín của Thiên Chúa đối với giao ước (Rôma 9,1–5)
Trong thư gửi tín hữu Rôma, thánh Phaolô bộc lộ nỗi đau đớn sâu sắc vì nhiều người đồng bào Israel chưa đón nhận Chúa Kitô. Nỗi ưu sầu ấy không xuất phát từ sự kết án nhưng từ tình yêu chân thành đối với dân được Thiên Chúa tuyển chọn. Ngài nhắc lại những đặc ân lớn lao mà Israel đã lãnh nhận: được làm nghĩa tử, được hưởng vinh quang, các giao ước, Lề Luật, việc phụng tự, các lời hứa, các tổ phụ và trên hết là Chúa Kitô đã sinh ra theo huyết thống từ dân tộc ấy.
Đoạn văn khẳng định lòng trung tín không thay đổi của Thiên Chúa đối với giao ước cứu độ. Mặc dù nhiều người Israel chưa nhận biết Chúa Giêsu là Đấng Messia, chương trình cứu độ của Thiên Chúa vẫn được thực hiện cách trung thành và viên mãn. Hội Thánh dạy rằng các ân ban và lời Thiên Chúa kêu gọi không bao giờ bị thu hồi; vì thế, giao ước của Ngài luôn là dấu chỉ của lòng thương xót và sự tín trung. Đồng thời, thái độ của thánh Phaolô cũng mời gọi các Kitô hữu biết kết hợp sự trung thành với chân lý đức tin cùng lòng bác ái chân thành đối với mọi người, luôn cầu nguyện để toàn thể nhân loại được hưởng ơn cứu độ.
Chúa của biển cả: Đức tin giữa những phong ba cuộc đời (Matthêu 14,22–33)
Sau phép lạ hóa bánh ra nhiều, Chúa Giêsu truyền cho các môn đệ xuống thuyền sang bờ bên kia, còn chính Người lên núi cầu nguyện. Trong đêm tối, con thuyền bị sóng gió đánh dập vùi vì gió ngược. Hình ảnh ấy tượng trưng cho những thử thách, bất trắc và gian nan mà các môn đệ cũng như Hội Thánh phải đối diện trong cuộc lữ hành đức tin. Giữa lúc đêm khuya, Chúa Giêsu đi trên mặt biển mà đến với các ông. Theo truyền thống Kinh Thánh, biển cả thường tượng trưng cho sức mạnh của hỗn mang, sự dữ và những quyền lực vượt khỏi khả năng chế ngự của con người. Việc Chúa Giêsu bước đi trên mặt nước cho thấy Người là Chúa Tể của toàn thể công trình tạo dựng và có quyền năng tuyệt đối trên mọi thế lực hỗn mang.
Lời Chúa Giêsu phán: “Cứ yên tâm, chính Thầy đây, đừng sợ!” gợi lại việc Thiên Chúa mặc khải Danh Thánh của Người trong Cựu Ước. Cụm từ “Chính Thầy đây” không chỉ nhằm trấn an các môn đệ, nhưng còn mặc khải căn tính thần linh của Chúa Giêsu. Vì thế, các môn đệ được mời gọi không chỉ thán phục quyền năng của Người, nhưng còn tuyên xưng Người là Con Thiên Chúa và hoàn toàn tín thác nơi Người.
Biến cố thánh Phêrô bước đi trên mặt nước phản ánh cách sống động hành trình đức tin của mọi Kitô hữu. Khi vâng theo lời Chúa Giêsu và hướng mắt về Người, Phêrô có thể bước trên mặt biển, nghĩa là được tham dự vào quyền năng chiến thắng của Chúa Kitô. Nhưng khi chú ý đến sức mạnh của gió bão, ông trở nên sợ hãi và bắt đầu chìm xuống. Tiếng kêu: “Lạy Chúa, xin cứu con!” trở thành lời cầu nguyện căn bản của người môn đệ, ý thức rằng con người không thể tự mình vượt thắng sự yếu đuối nếu không có ân sủng Thiên Chúa.
Chúa Giêsu lập tức đưa tay nắm lấy Phêrô và cứu ông. Hành động này diễn tả lòng thương xót không hề thay đổi của Thiên Chúa đối với những ai còn yếu đức tin. Hội Thánh dạy rằng đức tin vừa là hồng ân của Thiên Chúa vừa là lời đáp trả tự do của con người; vì thế, đức tin cần được nuôi dưỡng và trưởng thành không ngừng. Những lúc nghi nan hay chao đảo không phải là dấu chỉ Thiên Chúa lìa bỏ con người, nhưng là cơ hội để người tín hữu cảm nghiệm sâu xa hơn quyền năng nâng đỡ của ân sủng.
Trong truyền thống Công giáo, con thuyền giữa biển khơi còn là hình ảnh của Hội Thánh đang lữ hành giữa dòng lịch sử. Dù phải đối diện với biết bao thử thách, Hội Thánh luôn có Chúa Kitô hiện diện và hướng dẫn. Qua Lời Chúa, các bí tích và cách đặc biệt qua Bí tích Thánh Thể, Chúa Kitô Phục Sinh không ngừng đồng hành với Dân Chúa, củng cố họ để trung thành tiến bước cho đến khi đạt tới Nước Trời viên mãn.
Trình thuật kết thúc bằng lời tuyên xưng của các môn đệ: “Quả thật Ngài là Con Thiên Chúa”. Đây là đỉnh điểm thần học của toàn bộ câu chuyện. Phép lạ không nhằm phô bày quyền lực, nhưng nhằm dẫn các môn đệ đến sự nhận biết sâu xa hơn về căn tính của Chúa Giêsu. Mọi thử thách trong đời sống, nếu được đón nhận trong đức tin, đều có thể trở thành cơ hội để gặp gỡ Chúa Kitô và tuyên xưng Người là Chúa của cuộc đời mình.
Các bài đọc của Chúa nhật XIX Thường Niên đồng thanh khẳng định rằng Thiên Chúa luôn đồng hành với dân Ngài bằng sự hiện diện trung tín và quyền năng cứu độ. Êlia gặp gỡ Thiên Chúa trong sự thinh lặng của đời sống chiêm niệm; thánh Phaolô làm chứng cho lòng trung tín bất diệt của Thiên Chúa đối với giao ước; còn thánh Matthêu mặc khải Chúa Giêsu là Con Thiên Chúa, Đấng chiến thắng mọi quyền lực của hỗn mang và củng cố đức tin của các môn đệ. Được nuôi dưỡng bởi Lời Chúa và đời sống bí tích của Hội Thánh, các Kitô hữu được mời gọi luôn hướng mắt về Chúa Kitô. Giữa những phong ba của lịch sử và những thử thách của cuộc sống hằng ngày, họ có thể vững lòng tuyên xưng cùng các Tông đồ: “Quả thật, Ngài là Con Thiên Chúa”.
Lm. Giuse Ngô Quang Trung