Đức Thánh cha Lêô XIV kêu gọi giới truyền thông Công giáo thăng tiến một nền truyền thông được sự thật và tinh thần tôn trọng nhân phẩm soi sáng.Ngài đưa ra lời kêu gọi trên đây trong sứ điệp được Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa thánh, nhân danh Đức Thánh Cha gởi đến các tham dự viên Hội nghị của Hiệp hội Công giáo thế giới về truyền thông, gọi tắt là SIGNIS, đang tiến hành từ ngày 03 đến 08 tháng Tám này, tại thủ đô Kigali của Rwanda bên Phi châu. Tham dự hội nghị có 300 ký giả và giới truyền thông Công giáo đến từ 100 quốc gia.
Chủ đề Hội nghị là: “Truyền thông kỹ thuật số vì sự hài hòa văn hóa và phúc lợi môi trường.” Trọng tâm của hội nghị là những thách thức của truyền thông đương đại, việc sử dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) một cách có đạo đức.
Trong sứ điệp, được Đức Tổng giám mục Arnaldo Catalan, Sứ thần Tòa thánh tại Rwanda, công bố trong phiên khai mạc, Đức Thánh Cha khẳng định rằng: Sự thật và sự tôn trọng phẩm giá con người là hai giá trị, hai nguyên tắc định hướng và truyền cảm hứng cho các chiến lược cũng như phương tiện truyền thông.
Đây cũng chính là những chủ đề mà Đức Lêô XIV đã trình bày trong Thông điệp Magnifica Humanitas, được chính ngài trích dẫn trong bức thư gửi Đại hội. Ngài bày tỏ hy vọng đại hội này “Góp phần tạo nên một động lực mới để các nền tảng truyền thông thúc đẩy thiện ích chung của đại gia đình nhân loại,” đặc biệt trong thời đại ngày nay – thường được gọi là kỷ nguyên số, khi phần lớn đời sống con người được dẫn dắt bởi công nghệ số và Internet.
Một nền văn hóa của hiệp thông, hòa bình và bảo vệ môi trường
Đức Giáo hoàng tiếp tục trích dẫn Magnifica Humanitas, trong đó ngài khẳng định: “Truyền thông trực tuyến không chỉ đơn thuần là việc truyền tải thông tin, mà còn là việc kiến tạo một nền văn hóa.” Vì truyền thông có khả năng định hình cách con người nhìn nhận thế giới, từ đó ảnh hưởng sâu sắc đến ý thức tập thể.
Trong viễn tượng đó, Đức Giáo hoàng mong muốn các tham dự viên Đại hội SIGNIS 2026: “Tìm kiếm những phương thức nhằm thúc đẩy các chiến lược và công cụ truyền thông được soi sáng bởi việc tìm kiếm sự thật và sự tôn trọng phẩm giá con người.” Nhờ đó có thể xây dựng: “Một nền văn hóa phản ánh các giá trị Tin mừng về hiệp thông, hòa bình và bảo vệ môi trường.”
Trong buổi khai mạc, ông Paolo Ruffini, Bộ trưởng Bộ truyền thông của Tòa thánh, cũng phát biểu và nhấn mạnh rằng: “Đừng bao giờ để các thuật toán viết nên câu chuyện của chúng ta. Sự đổi mới lớn nhất sẽ không phải là một cỗ máy thông minh hơn, mà là một cách truyền thông mang tính nhân bản hơn.”
Ông đặc biệt nhấn mạnh điều này trong bối cảnh hiện nay – một thời đại đầy khó khăn, bị chi phối vì chiến tranh, sự phân cực, thông tin sai lệch, và tình trạng mất lòng tin ngày càng gia tăng. Đồng thời, đây cũng là lần đầu tiên nhân loại sở hữu những công cụ mạnh mẽ để kết nối với nhau. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng: “Một kết nối kỹ thuật số đơn thuần không đồng nghĩa với một mối tương quan dựa trên sự hiệp thông.”
Ông nói thêm rằng: “Nhìn nhau qua màn hình không giống như bắt tay và cảm nhận hơi ấm của sự hiện diện thật.”
Virus của sự cô lập và phân mảnh
Song song với sự gia tăng khả năng kết nối, cũng xuất hiện: “Virus của sự cô lập, sự phân mảnh và sự thân mật giả tạo, được định hình bởi các thuật toán hơn là bởi cuộc gặp gỡ đích thực.”
Ông Ruffini nhấn mạnh: “Một lượt ‘thích’ (like) trên mạng không thể thay thế một nụ cười trực tiếp.” Vì thế, sứ mạng của những người làm truyền thông Công giáo càng trở nên quan trọng: xây dựng lòng tin và chứng minh rằng: “Một cách truyền thông khác là hoàn toàn có thể.”
Trí tuệ nhân tạo và câu hỏi quyết định
Theo Bộ trưởng Ruffini, công nghệ là điều không thể thiếu, và trí tuệ nhân tạo sẽ tiếp tục biến đổi xã hội theo những cách phi thường. Tuy nhiên, câu hỏi nền tảng vẫn là: “Chúng ta lựa chọn trở thành kiểu con người nào khi sử dụng công nghệ ấy?” Ông khẳng định: “Điều đó phụ thuộc vào chính chúng ta.”
Trí tuệ nhân tạo có thể: tính toán, tổ chức thông tin, hỗ trợ con người, thậm chí mô phỏng ngôn ngữ. Nhưng nó “Không thể thay thế sự khôn ngoan đích thực, vốn phát sinh từ tự do, kinh nghiệm cá nhân, trách nhiệm và trên hết là tình yêu.”
Chúng ta phải là tác giả câu chuyện của chính mình
Ông Ruffini nhấn mạnh rằng: “Chúng ta không bao giờ được để các thuật toán viết nên câu chuyện của mình. Chính chúng ta là tác giả và phải tiếp tục là tác giả của câu chuyện ấy.”
Như Đức Giáo hoàng Phanxicô trước đây và Đức Lêô XIV hiện nay đều khẳng định: “Chúng ta được mời gọi bảo vệ con người, gìn giữ tiếng nói và khuôn mặt của con người.” Điều đó không có nghĩa là lưu giữ chúng như những hiện vật trong bảo tàng, nhưng là: tích cực chăm sóc con người, nuôi dưỡng tư duy phản biện, bảo vệ những không gian đối thoại, và bảo đảm công nghệ luôn phục vụ con người. Đây là một nhiệm vụ đầy thách thức, đòi hỏi một mạng lưới toàn cầu nhằm phát huy và hỗ trợ những hình thức truyền thông lành mạnh, nguồn thông tin đáng tin cậy, cùng những doanh nhân và kỹ sư công nghệ dũng cảm, sẵn sàng xây dựng một hệ sinh thái truyền thông số tốt đẹp hơn.
(Vatican News 4-8-2026)
Nguồn: vietnamese.rvasia.org