Trong bốn chủ đề được đưa ra, các Hồng y đã chọn hai chủ đề để tập trung thảo luận trong cuộc họp đầu tiên này.Trong khi “Công nghị ngoại thường” – quy tụ khoảng 170 hồng y trong tổng số 245 vị trên toàn thế giới – đang được tiến hành kín, Vatican đã công bố bài diễn văn khai mạc của Đức Thánh Cha chiều nay, đồng thời cung cấp một số chi tiết về cách thức sự kiện diễn ra.
Trong bài diễn văn, Đức Lêô giải thích rằng có bốn chủ đề được đưa ra nằm trong chương trình nghị sự, nhưng do hạn chế về thời gian, các ngài sẽ chỉ thảo luận về hai chủ đề.
Ngài mở đầu bằng cách trích dẫn sự tương đồng giữa bản văn phụng vụ của lễ Hiển linh (được cử hành hôm 06/01/2026) với một bản văn của Công đồng Vatican II, sau đó tập trung vào một trích dẫn của Đức Bênêđictô XVI.
Trong buổi chiều đầu tiên, các tham dự viên đã lắng nghe bài suy tư của Đức Hồng y Timothy Radcliffe người Anh, ngài cũng là một trong những tiếng nói tại hai khóa họp toàn cầu của Thượng Hội đồng về tính hiệp hành năm 2023 và 2024. Ngài đặc biệt nêu vấn đề rằng Đấng Kế vị Thánh Phêrô không phải đơn độc “khi ngài đối diện với những cơn giông tố của thế giới”.
Ngài nhấn mạnh: “Chính Giáo hội cũng đang bị chao đảo bởi những cơn giông tố của mình: nạn lạm dụng tính dục và những chia rẽ ý thức hệ”.
Sau đó, các hồng y được chia thành 20 nhóm, quanh các bàn tròn trong Hội trường Phaolô VI, tương tự như cách các thành viên Thượng Hội đồng đã thực hiện. Chín nhóm bao gồm các Hồng y cử tri đến từ các Giáo hội trên khắp thế giới, và 11 nhóm đại diện cho các hồng y thuộc Giáo triều hoặc các hồng y trên 80 tuổi không còn quyền bầu cử. Tính đến thứ Hai, nhóm các vị không còn quyền cử tri đã vượt cao hơn số các hồng y cử tri.
Các chủ đề được chọn
Chia sẻ tại buổi họp báo cuối ngày, Giám đốc Phòng Báo chí Tòa thánh, ông Matteo Bruni cho biết các thành viên trong nhóm lần lượt phát biểu trong ba phút, dưới sự điều phối của một vị chủ tọa và một thư ký được chỉ định.
Mỗi nhóm được mời chọn hai chủ đề trong bốn chủ đề đã được công bố trong thư triệu tập: sứ mạng của Giáo hội trong thế giới ngày nay; sự phục vụ của Tòa thánh đối với các Giáo hội địa phương; Thượng Hội đồng và tính hiệp hành; và phụng vụ.
Ông Bruni cho biết “đại đa số” các ngài đã bỏ phiếu chọn các chủ đề về sứ mạng và tính hiệp hành.
Cuối phiên họp, Đức Thánh Cha đã gặp gỡ các hồng y tại Hội trường Phaolô VI và ngỏ lời cảm ơn các ngài vì sự tham gia. “Thời gian thì rất ngắn, nhưng nó rất quan trọng, ngay cả với cá nhân tôi,” ngài nói.
Liên quan đến các chủ đề được chọn, Đức Lêô XIV nhấn mạnh rằng không nên xem chúng là đối lập nhau vì có một số điểm “chồng lấp”. Ngài khuyến khích các hồng y “trải nghiệm sự mới mẻ trong Giáo hội” qua việc lắng nghe Lời Chúa.
“Có thể có những nghi ngại, những e sợ […] nhưng nếu chúng ta đặt niềm tín thác vào Chúa và sự hiện diện của Người, chúng ta có thể làm được những điều lớn lao,” ngài nhấn mạnh. (Kathleen N. Hattrup)
Dưới đây là toàn văn bài diễn văn của Đức Thánh cha:
ĐỨC GIÁO HOÀNG LÊÔ XIV
DIỄN VĂN KHAI MẠC CÔNG NGHỊ HỒNG Y NGOẠI THƯỜNG
Hội trường Thượng Hội đồng
Thứ Tư, ngày 07 tháng 01 năm 2026
Anh em thân mến,
Tôi rất vui mừng được chào đón tất cả anh em. Cảm ơn anh em đã hiện diện! Xin Chúa Thánh Thần, Đấng mà chúng ta đã khẩn cầu, hướng dẫn chúng ta trong hai ngày suy tư và đối thoại này.
Tôi cho rằng thật có ý nghĩa sâu sắc khi chúng ta quy tụ trong Công nghị vào ngày sau lễ trọng Chúa hiển linh, và tôi muốn mở đầu công việc của chúng ta bằng việc gợi nên một điều được rút ra chính từ mầu nhiệm này.
Phụng vụ đã vang lên lời kêu gọi không ngừng của tiên tri Isaia: “Đứng lên, bừng sáng lên! Vì ánh sáng của ngươi đến rồi. Vinh quang của Đức Chúa như bình minh chiếu tỏa trên ngươi. Kìa bóng tối bao trùm mặt đất, và mây mù phủ lấp chư dân; còn trên ngươi Đức Chúa như bình minh chiếu toả, vinh quang Người xuất hiện trên ngươi. Chư dân sẽ đi về phía ánh sáng của ngươi, vua chúa hướng về ánh bình minh của ngươi mà tiến bước” (Is 60:1-3).
Những lời này nhắc nhớ đến phần mở đầu của Hiến chế về Giáo hội của Công đồng Vatican II. Tôi xin đọc trọn vẹn đoạn đầu tiên: “Ánh sáng muôn dân là chính Chúa Kitô, vì vậy, Thánh Công Đồng được quy tụ trong Chúa Thánh Thần, tha thiết mong muốn soi dẫn mọi người bằng ánh sáng của Người, đang chiếu tỏa trên khuôn mặt Giáo hội, để Tin mừng được loan báo cho mọi loài thụ tạo (x. Mc 16:15). Trong Đức Kitô, Giáo hội như là bí tích, nghĩa là dấu chỉ và phương tiện hiệp thông mật thiết với Thiên Chúa và hợp nhất mọi người, vì thế Giáo hội muốn trình bày rõ ràng hơn cho các tín hữu và cho toàn thế giới chính bản tính và sứ mệnh phổ quát của mình, dựa trên giáo huấn của các công đồng trước đây. Thực trạng thế giới đương đại khiến cho bổn phận này của Giáo hội càng trở nên khẩn thiết, để con người ngày nay, khi đã gắn kết với nhau chặt chẽ hơn nhờ những mối liên hệ đa dạng trong lãnh vực xã hội, kỹ thuật và văn hóa, phải đạt đến sự hợp nhất trọn vẹn trong Chúa Kitô” (Lumen Gentium, 1).
Dù cách nhau nhiều thế kỷ, chúng ta có thể nói rằng Chúa Thánh Thần đã linh hứng cùng một thị kiến cho vị ngôn sứ và cho các nghị phụ Công đồng, đó là thị kiến về ánh sáng của Chúa chiếu soi Thành thánh – trước hết là Giêrusalem, sau đó là Giáo hội. Sự hướng dẫn của ánh sáng này giúp muôn dân bước đi giữa bóng tối của thế gian. Điều mà ngôn sứ Isaia loan báo bằng hình ảnh, Công đồng đã nhận ra trong thực tại được mạc khải trọn vẹn nơi Đức Kitô, ánh sáng muôn dân.
Chúng ta có thể hiểu tổng thể các triều đại giáo hoàng của Thánh Phaolô VI và Thánh Gioan Phaolô II trong viễn cảnh công đồng này, viễn cảnh nhìn thấy mầu nhiệm Giáo hội được bao hàm trọn vẹn trong mầu nhiệm Đức Kitô, và do đó hiểu sứ mạng loan báo Tin mừng như một sự lan tỏa năng lượng vô tận xuất phát từ biến cố trung tâm của lịch sử cứu độ.
Đến lượt mình, Đức Thánh cha Bênêđictô XVI và Đức Thánh cha Phanxicô đã tóm kết thị kiến này trong một từ: “Sự thu hút”. Đức Bênêđictô đã đề cập đến điều này trong bài giảng khai mạc Hội nghị Aparecida năm 2007, khi ngài nói: “Giáo hội không hoạt động bằng việc chiêu dụ tín đồ. Trái lại, Giáo hội lớn mạnh nhờ ‘sự thu hút’: cũng như Đức Kitô ‘kéo mọi người về với mình’ bằng quyền năng tình yêu của Ngài, mà tột đỉnh là hy tế trên Thập giá, thì Giáo hội chu toàn sứ mạng của mình tới mức độ, trong sự hiệp nhất với Đức Kitô, Giáo hội thực hiện mọi công việc của mình theo cách noi gương thiêng liêng và cụ thể của tình yêu của Chúa.” Đức Phanxicô hoàn toàn đồng thuận với điều này và đã nhắc lại nhiều lần trong các bối cảnh khác nhau.
Hôm nay, tôi vui mừng trở lại chủ đề đó và chia sẻ với anh em. Tôi mời gọi chúng ta hãy chú ý kỹ đến điều mà Đức Bênêđictô đã chỉ ra như là “quyền năng” thúc đẩy chuyển động thu hút ấy. Thật vậy, quyền năng này chính là Charis, là Agape, là tình yêu Thiên Chúa đã nhập thể nơi Đức Giêsu Kitô, và trong Chúa Thánh Thần, được ban cho Giáo hội, thánh hóa mọi hành động của Giáo hội. Hơn nữa, không phải Giáo hội thu hút, mà là Đức Kitô; và nếu một Kitô hữu hay một cộng đoàn Giáo hội có sức thu hút, đó là vì qua “kênh dẫn” ấy, tuôn chảy mạch sống của Đức Ái, trào dâng từ Trái tim của Đấng Cứu Thế. Ngoài ra, cũng thật ý nghĩa khi Đức Phanxicô khởi đầu với Tông huấn Evangelii Gaudium “về việc loan báo Tin mừng trong thế giới ngày nay”, và kết thúc với Thông điệp Dilexit Nos “về tình yêu theo chiều kích con người và theo chiều kích Thiên Chúa của Trái tim Chúa Giêsu Kitô”.
Thánh Phaolô viết: “Tình yêu Đức Kitô thôi thúc chúng tôi” (2 Cr 5:14). Động từ synechei diễn tả rằng tình yêu Đức Kitô thôi thúc chúng ta vì tình yêu ấy chiếm hữu chúng ta, bao trùm chúng ta và cuốn hút chúng ta. Đây là quyền năng thu hút mọi người đến với Đức Kitô, như chính Ngài đã tiên báo: “Phần tôi, một khi được giương cao lên khỏi mặt đất, tôi sẽ kéo mọi người lên với tôi” (Ga 12:32). Trong mức độ chúng ta yêu thương nhau như Đức Kitô đã yêu thương chúng ta, chúng ta thuộc về Người, chúng ta là cộng đoàn của Người, và Người có thể tiếp tục thu hút những người khác đến với mình qua chúng ta. Thật vậy, chỉ có tình yêu mới đáng tin; chỉ có tình yêu mới thực sự khả tín (Cf. H.U. Von Balthasar,Glaubhaft ist nur Liebe, Johannes Verlag, Einsiedeln 1963).
Trong khi sự hiệp nhất có sức thu hút, thì sự chia rẽ lại làm phân tán. Tôi thấy vật lý học cũng xác nhận điều này, cả ở cấp độ vi mô và vĩ mô. Vì thế, để thực sự trở thành một Giáo hội truyền giáo, một Giáo hội có khả năng làm chứng cho sức mạnh thu hút của tình yêu của Đức Kitô, trước hết chúng ta phải thực hành điều răn của Người, điều răn duy nhất Người ban cho chúng ta sau khi rửa chân cho các môn đệ: “Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em.” Rồi Người nói thêm: “Mọi người sẽ nhận biết anh em là môn đệ của Thầy ở điểm này: là anh em có lòng yêu thương nhau” (Ga 13:34-35). Thánh Augustinô nhận xét: “Đây là lý do tại sao Người yêu thương chúng ta, để chúng ta cũng yêu thương nhau. Bằng cách yêu thương chúng ta, Người đã ban cho chúng ta sự trợ giúp cần thiết để chúng ta gắn kết với nhau trong tình yêu hỗ tương, và khi được gắn kết bằng một mối dây ngọt ngào như thế, chúng ta là thân thể của một Thủ lãnh vĩ đại” (Bài giảng 65 về Tin mừng theo Thánh Gioan, 2).
Anh em thân mến, tôi muốn bắt đầu từ đây, với những lời này của Chúa, cho Công nghị đầu tiên của chúng ta, và đặc biệt là cho hành trình hiệp đoàn, mà nhờ ơn Thiên Chúa, chúng ta được mời gọi tiến bước. Chúng ta là một nhóm rất đa dạng, được làm phong phú bởi nhiều nguồn gốc, văn hóa, truyền thống Giáo hội và xã hội, các lộ trình đào tạo và học thuật, kinh nghiệm mục vụ, chưa kể đến những đặc điểm và tính cách riêng của mỗi người. Trước hết, chúng ta được mời gọi để hiểu biết nhau và đối thoại, để chúng ta có thể cùng nhau làm việc phục vụ Giáo hội. Tôi hy vọng rằng chúng ta có thể lớn lên trong sự hiệp thông, và từ đó cống hiến một mẫu gương về tính hiệp đoàn.
Hôm nay, theo một nghĩa nào đó, chúng ta sẽ tiếp tục cuộc gặp gỡ đáng nhớ mà tôi đã có dịp chia sẻ với nhiều anh em ngay sau Mật nghị, trong “một khoảnh khắc hiệp thông và huynh đệ, suy tư và chia sẻ, nhằm hỗ trợ và cố vấn cho Đức Giáo hoàng trong trách nhiệm khó khăn là điều hành Giáo hội hoàn vũ” (Thư triệu tập Công nghị Ngoại thường, ngày 12 tháng 12 năm 2025).
Trong những ngày tới, chúng ta sẽ có cơ hội cùng nhau suy tư về bốn chủ đề: Evangelii Gaudium, tức là sứ mạng của Giáo hội trong thế giới ngày nay; Praedicate Evangelium, tức là việc phục vụ của Tòa thánh, đặc biệt đối với các Giáo hội địa phương; Thượng Hội đồng và tính hiệp hành vừa là công cụ vừa là phong cách hợp tác; và phụng vụ, nguồn mạch và tột đỉnh của đời sống Kitô hữu. Do hạn chế về thời gian, và để khuyến khích một sự phân tích thực sự sâu sắc, chỉ có hai chủ đề được thảo luận cụ thể.
Trong khi cả hai mươi mốt nhóm sẽ đóng góp vào việc lựa chọn mà chúng ta sẽ thực hiện, các nhóm báo cáo sẽ là chín nhóm đến từ các Giáo hội địa phương, vì lẽ tự nhiên là tôi dễ tìm kiếm sự tư vấn từ những anh em làm việc trong Giáo triều và sống tại Roma hơn.
Tôi ở đây để lắng nghe. Như chúng ta đã học được trong hai kỳ Đại hội của Thượng Hội đồng Giám mục năm 2023 và 2024, động lực hiệp hành bao hàm sự lắng nghe chăm chú. Mỗi khoảnh khắc như vậy là một cơ hội để làm đào sâu sự trân trọng chung của chúng ta đối với tính hiệp hành. “Thế giới chúng ta đang sống, và thế giới mà chúng ta được kêu gọi để yêu thương và phục vụ, cho dù nó có những mâu thuẫn, đòi hỏi Giáo hội phải củng cố sự hợp tác trong mọi lãnh vực thuộc sứ mạng của mình. Chính con đường hiệp hành này là điều Thiên Chúa mong đợi nơi Giáo hội của thiên niên kỷ thứ ba” (Đức Phanxicô, Diễn văn nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành lập Thượng Hội đồng Giám mục, ngày 17 tháng 10 năm 2015).
Một ngày rưỡi ở bên nhau này sẽ chỉ ra con đường cho hành trình phía trước của chúng ta. Chúng ta không nhằm đi đến một văn bản, nhưng phải tiếp tục một cuộc đối thoại sẽ giúp tôi trong sự phục vụ sứ mạng của toàn thể Giáo hội.
Ngày mai, chúng ta sẽ thảo luận về hai chủ đề đã chọn, với câu hỏi hướng dẫn sau:
Nhìn vào lộ trình của một hoặc hai năm tới, những cân nhắc và ưu tiên nào có thể hướng dẫn hành động của Đức Thánh Cha và của Giáo triều liên quan đến từng chủ đề?
Đây sẽ là phương cách tiến hành của chúng ta: chú ý đến con tim, trí tuệ và tâm hồn của mỗi người; lắng nghe lẫn nhau; chỉ trình bày điểm chính yếu và một cách súc tích, để tất cả mọi người đều có thể phát biểu. Người La Mã cổ đại, với sự khôn ngoan của họ, từng nói: Non multa sed multum! (không nhiều điều, nhưng nhiều sâu sắc). Trong tương lai, cách lắng nghe lẫn nhau này, tìm kiếm sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần và cùng nhau bước đi, sẽ tiếp tục là sự trợ giúp lớn lao cho thừa tác vụ Phêrô đã được trao phó cho tôi. Ngay cả cách thức chúng ta học làm việc cùng nhau, trong tình huynh đệ và tình bạn chân thành, cũng có thể làm nảy sinh một điều gì đó mới mẻ, một điều gì đó giúp tập trung vào cả hiện tại và tương lai.
Nguyện xin Chúa Thánh Thần luôn hướng dẫn chúng ta, và xin Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ Giáo hội, trợ giúp chúng ta.
Tri Khoan
Chuyển ngữ từ: aleteia